मारिया आंद्रेत्ज़ीक : भाला फेकून हृदय जिंकणारी पोलंडची झंझावाती खेळाडू

एक आहे मारिया आंद्रेत्जि़क. २५ वर्षांची पोलॅन्डची खेळाडू. भालाफेकमधे २०१६च्या रिओ ऑलम्पिकला तिचं पदक अवघ्या २ सेंटीमीटरने हुकलं. २०१८ उजाडला आणि कळलं की तिला हाडांचं कॅन्सर आहे. टोकियो ऑलम्पिकमधे सहभागी होण्याचं स्वप्न जवळपास संपुष्टात आलेलं. 

सुदैवाने ऑपरेशन यशस्वी झालेत आणि मारिया परत फील्डवर आली. २०२०च्या समर ऑलम्पिकला सिल्वर मेडल पटकावलं आणि टोकियोचे दारही उघडलेत. टोकियोत तिने स्वतःचा रेकॉर्ड आणि पोलॅन्डचा राष्ट्रीय रेकॉर्ड तर मोडलाच; पण त्याच सोबत विश्वविक्रमाच्या यादीत आजतागायतची तिसरी सर्वोत्तम कामगिरी करत तिने सिल्वर मेडलही पटकावलं.

मारिया आंद्रेत्जि़क जेव्हां टोकियोत ही कामगिरी करत होती,,क्निंकं ko koi kookppppmpkpompklllpkkk lko ommppmpmpmpmpmpmpmpmpl ok l  तेव्हां मायदेशी पोलॅन्डमधे एक लहान मुलाचे आईबाप हैराण होत होते. त्यांच्या ८ महिन्याच्या मिलोस्ज़ेक मलिसाला हृदयाच्या एक खूप दुर्मिळ विकार आहे. ह्या मुलाच्या आजारावर उपचार एकच - हृदयावर शल्यक्रिया. पण हे विकार असं आहे की इतक्या लहान पोरावर ह्या विकाराची शल्यक्रिया करायला अक्ख्या पोलॅन्डमधे एकही शल्यचिकित्सक किंवा हॉस्पिटल तयार नव्हतं.

अनेक ठिकाणी नकार पचवल्यावर अमेरिकेत स्टॅनफोर्ड युनिव्हर्सिटी मेडिकल सेंटरला ह्या शल्यक्रियेची व्यवस्था असल्याचं कळलं. मात्र तिकडे संपर्क केल्यावर त्यात ३,८५,००० डॉलर म्हणजे भारतीय चलनात जवळपास ३ कोटी रुपयांचा खर्च ऐकून मिलोस्ज़ेकच्या आई बाबांच्या तोंडाचं पाणी पळालं. 

मिलोस्ज़ेकच्या आई-वडिलांनी crowd funding साठी प्रयत्न केलेत पण त्यात निम्मे पैसेच एकत्र झालेत. crowd fundingच्या नियमांनुसार दिलेल्या कालावधीत पूर्ण रक्कम एकत्र होऊ शकली नाही, तर crowd funding फोरम दानदात्यांना त्यांचे पैसे परत करते. मिलोस्ज़ेकच्या आईवडिलांवरही ही वेळ येऊन ठेपली. कॅम्पेन संपायला अगदी मोजके दिवस उरले होते. त्यांनी आवश्यक अशी अर्धी रक्कम अजून एकत्र करण्यासाठी fund raiserच्या पोस्टवर हाक मारली - "आमच्या मिलोस्ज़ेकला वाचवा." मारियाने ही हाक ऐकली.

मारियाकडे एवढे पैसे तर नव्हते, पण तिच्याकडे दोन दुर्लभ गोष्टी होत्या. एक - मदत करण्याची अदम्य इच्छाशक्ती, आणि दुसरं - तिचं दहा बारा दिवसांपूर्वी जिंकलेलं ऑलम्पिकचं सिल्वर मेडल. तिने तडक ते मेडल मिलोस्ज़ेकच्या उपचारासाठी लिलावात काढलं. 

हे मेडल नाही, तिचं स्वप्न होतं. जे स्वप्न २०१६ला हुकलं होतं, २०१८ला पूर्णपणे भंगच झालेलं, आणि २०२१मधे हे स्वप्न पाच वर्षांची मेहनत, साधना, तपश्चर्या, ध्यास लावून मेडलच्या रुपात तिने साकारलं होतं. अटीतटीच्या परिस्थितीत अनोळखी माणसांसाठी तेच तिने विकायला काढलं.

पोलॅन्डच्या एका सुपरमार्केट चेन झाबका पोल्स्काने हे मेडल विकत घेतलं सव्वा लाख डॉलर्समधे म्हणजे साधारण ९३ लाख रुपयांत, हे पैसे थेट फंड रेजर संस्थेकडे जमाही केलेत. पण झाबका पोल्स्काचे मालक इकडेच थांबले नाहीत. त्यांने मारियाच्या मदतीच्या भावनेला तोडीसतोड काम केलं. त्यांनी मारियाचा सिल्वर मेडल तिला परत दिला, आणि सांगितलं - परत कधी, कुणाचं जीव वाचवावेसे वाटल्यास अश्या गोष्टी तुझ्याच हाताशी असाव्यात.

टोकियो ऑलम्पिकमधे ३५० इव्हेंट्स म्हणजे साधारण हजारभर पदक विजेता होते. आपल्या देशाला ७ पदक आलेत, म्हणून त्यांची नावं आपल्याला माहिती आहेत जेव्हां ७० पदक येतील तेव्हां नावं लक्षात राहणे कठीण होईल. पण मारिया आंद्रेत्जि़कसारखे खेळाडू खेळावर, रिकॉर्डबुक्समधे आपलं नाव लिहितातच, पण इतिहासावरही आपलं नाव कोरून ठेवतात. ते नाव विसरत नाहीत.

पूर्वीच्या काळात भाले हृदयात खुपसून प्राण घेतले जात असे. मारियाने भाला फेकून प्राण वाचवले, आणि मारियाच नाही तर झाबका पोल्स्कानेही हृदय जिंकले. ह्या घटना अश्या असतात, ज्या आपल्याला बदलायला भाग पाडतात, जगाकडे बघण्याचा नवीन दृष्टिकोन देतात, ज्या खेळांवर प्रेम करायला भाग पाडतात. 

ही मुलगी माझी लेक, किंवा लहान बहीण असती, तर खांद्यावर घेऊन नाचलो असतो. नाहीए, तरी हरकत नाही, माणूस म्हणून तिचा अभिमान आहेच... तिची माहिती लक्षात ठेवा, 

नाव - मारिया आंद्रेत्जि़क

देश - पोलॅन्ड

खेळ - जेवलीन थ्रो

पदक - सिल्वर

संपूर्ण खेळाडू म्हणून तीची पूर्ण माहिती आणि संघर्ष ह्यावर .   

 मारिया आंद्रेत्ज़ीक : भाला फेकून हृदय जिंकणारी पोलंडची झंझावाती खेळाडू  

 प्रस्तावना  

क्रीडा जगतात यशाची व्याख्या*केवळ पदकं, विक्रम किंवा गौरवापर्यंत मर्यादित राहत नाही. खरा खेळाडू तो, जो केवळ स्वतःच्या कामगिरीने नव्हे तर आपल्या मानवी मूल्यातून आणि त्यागातून इतिहासात अमर होतो. पोलंडची मारिया आंद्रेत्ज़ीक

 हा त्याच आदर्शाचा जिवंत पुरावा आहे. जीवन-मृत्यूच्या संघर्षात स्वतः उभी राहिलेली ही तरुणी, इतरांच्या आयुष्याचा दीप प्रज्वलित करण्यासाठी स्वतःकडे असलेलं सर्वात मौल्यवान ऑलिम्पिक पदक द्यायला कचरत नाही.  

 बालपण आणि खेळाची सुरुवात  

- नाव** : मारिया आंद्रेत्ज़ीक  

-जन्म** : ९ मार्च १९९६, सुवाल्की, पोलंड  

-खेळ** : भालाफेक (Javelin Throw)  

लहानपणीपासूनच मारियाला ॲथलेटिक्सकडे ओढा होता. शालेय स्पर्धांमधून तिचा प्रयत्न आणि चपळाई दिसू लागली. शिक्षक आणि प्रशिक्षकांनी तिच्या **फेकण्याच्या नैसर्गिक ताकदीकडे** लक्ष दिलं आणि तिला भालाफेकीसाठी तयार केलं. पोलंडसारख्या देशात जिथे भालाफेकला विशेष महत्त्व आहे, तिथे ती स्वतःला सिद्ध करायला सज्ज झाली.  

 २०१६ : रिओ ऑलिम्पिक – हुकलेलं स्वप्न  

फक्त २० वर्षांचीअसताना मारियाने पहिल्यांदाच *रिओ ऑलिम्पिक २०१६मध्ये प्रवेश केला. उपांत्य फेरीत तिच्या थ्रोने साऱ्यांचं लक्ष वेधलं. अंतिम फेरीत मारियाने संपूर्ण ताकदीने झुंज दिली.  

 तिचं थ्रो एवढं जवळ गेलं की ती **ब्रॉन्झ पदकाला अवघ्या २ सें.मी. ने हुकली.**  

 त्या क्षणाने तिला तात्पुरतं पराभूत केलं, पण त्यानेच भविष्यात पदक नक्की जिंकण्याची अढळ जिद्द दिली.  

मारियाच्या आयुष्यातील हा पहिला मोठा धक्का होता – पण तो पुढील संघर्षाची केवळ सुरुवात होती.  

२०१८ : मृत्यूशी झुंज – अस्थि कर्करोगाचा आघात  

खेळाडू म्हणून उंच भरारी घ्यायची होती, अशा वेळी मारियाच्या आयुष्यावर कॅन्सरचे सावट आलं.  

- डॉक्टरांनी तिला हाडांचा कर्करोग (Osteosarcoma)असल्याचं सांगितलं.  

- तिच्यावर तातडीने शस्त्रक्रिया करण्यात आली.  

- त्या कालखंडात टोकियो ऑलिम्पिकचं स्वप्न जवळपास विफल झालं.  

खेळापासून दूर, जीवन धोक्यात असताना, मारियाने 

मानसिक आणि शारीरिक दोन्ही लढाई लढली. तिच्या चिकाटीमुळे आणि योग्य उपचारांमुळे ती हळूहळू पुन्हा उभी राहिली.  

२०२० – टोकियो ऑलिम्पिक : पुनरागमन आणि यश  

कोविडमुळे पुढे ढकललेले टोकियो २०२० ऑलिम्पिक (२०२१ ला झालेले)मारियासाठी पुनर्जन्मासारखे होते.  

तिने केवळ स्पर्धेत भाग घेतला नाही, तर आपला 

वैयक्तिक सर्वोत्तम विक्रम** केला.  

पोलंडचा **राष्ट्रीय विक्रम मोडला.**  

 जागतिक स्तरावर आजवरच्या इतिहासातील **तिसऱ्या क्रमांकाची कामगिरी** नोंदवली.  

अखेरीस, तिने **सिल्वर मेडल पटकावलं.**  

हा क्षण तिच्यासाठी केवळ पदक जिंकण्याचा नव्हता, तर संपूर्ण जगाला सांगण्याचा होता –  

कर्करोगालादेखील हरवून मी पुन्हा उठले आहे."

पदकाचा त्याग : एका अठराव्या पातळीची मानवीता  

टोकियोतील विजयाच्या काही दिवसांतच पोलंडमध्ये एका कुटुंबाची हाक तिच्या कानावर आली.  

८ महिन्यांचा मिलोस्ज़ेक मलिसा** नावाचा लहानगा, दुर्मिळ जन्मजात हृदयविकाराने त्रस्त होता.  

 शस्त्रक्रियेसाठी **अमेरिकेत ३.८५ लाख डॉलर्स (जवळपास ३ कोटी रुपये)** लागणार होते.  

पालकांनी *crowdfunding* सुरू केली, पण अर्धीच रक्कम जमली.  

थोडे दिवस उरले होते, अपूर्ण रक्कम जमली नाही तर मुलावरचा उपचाराचा मार्ग बंद होणार होता.  

मारियाचा निर्णय  

मारियाकडे लाखो रुपये नव्हते, पण तिच्याकडे **ताजं जिंकलेलं ऑलिम्पिक सिल्वर मेडल** होतं – तिचं स्वप्न, तिचा अभिमान, तिच्या संघर्षाचं प्रतीक.  

 तिने तोच **सिल्वर मेडल लिलावात दान केला.

 एका खेळाडूसाठी ही केवळ वस्तू नव्हती – ते वर्षानुवर्षांच्या घामाचं आणि आयुष्यातील मोठ्या त्यागाचं फलित होतं.  

झाबका पोल्स्का : उदार परतावा  

 पोलंडच्या प्रमुख सुपरमार्केट चेन झाबका पोल्स्का ने ते पदक विकत घेतलं.  

 त्यांनी सुमारे १.२५ लाख डॉलर्स (९३ लाख रुपये)दान केले.  

 हे सर्व पैसे थेट त्या लहान मुलाच्या उपचारासाठी वापरले गेले.  

परंतु त्यांनी फक्त एवढंच केलं नाही त्यांनी मारियाला तिचं **सिल्वर मेडल परत दिलं** आणि सांगितलं –  

  “हे पदक भविष्यात, जर पुन्हा कुणाचा जीव वाचवायचा असेल, तर तुझ्या हातात असावं.”*  

हा प्रसंग जगासमोर **क्रीडात्मक मानवीतेचे सर्वोच्च उदाहरण** बनून राहिला.  

 मारियाच्या आयुष्याचे प्रेरणादायी धडे  

१.अपयश म्हणजे समाप्ती नाही** : रिओ ऑलिम्पिकला २ सें.मी. ने हुकलेलं पदक पुढील प्रयत्नांना अधिक भक्कम केलं.  

२. आजारी पडूनही जिंकणं शक्य आहे** : कर्करोगासारख्या आजारावर मात करून ऑलिम्पिकमध्ये यश मिळवणं हे दृढ इच्छाशक्तीचं सर्वोत्तम उदाहरण.  

३. माणुसकी खेळापेक्षा मोठी** : स्वतःचा अभिमान, स्वप्न आणि गौरव गमावूनसुद्धा एक अनोळखी मुलाचा जीव वाचवायला तयार होणं.  

४. जीवन हे इतरांसाठीही जगणं असतं** : खेळ म्हणजे केवळ विक्रम नव्हे, तर समाजासाठी आदर्श ठेवणंही आहे.  

५. संघर्षातून नवी ऊर्जा मिळते** : आजारपण, दुःख आणि हतबलता ही हार नाही तर आणखी उंच भरारी घेण्याची साधनं ठरू शकतात.  

 निष्कर्ष  

मारिया आंद्रेत्ज़ीक ही केवळ पोलंडसाठीच नव्हे तर **संपूर्ण जगासाठी प्रेरणास्थान** आहे. तिच्या जीवनकथेतून विद्यार्थ्यांनी हे शिकावं –  

- अडचणींचा सामना करताना हार मानायची नाही.  

- जिंकण्याचा आनंद जितका महत्वाचा आहे, तितकीच **माणुसकी आणि सहानुभूती** देखील महत्त्वाची आहेत.  

- खेळाडू म्हणजे केवळ क्रीडांगणातला नायक नसतो, तर तो समाजासाठी प्रकाशस्तंभ ठरतो.  

ही कहाणी आपल्याला पुन्हा एकदा आठवण करून देते 

“क्रीडा हे जीवन शिकवणारी सर्वात शक्तिशाली शाळा आहे.”