सोमवार, २१ एप्रिल, २०२५

*लिपिड प्रोफाइल - सुंदर स्पष्टीकरण

*लिपिड प्रोफाइल - सुंदर स्पष्टीकरण*

एक प्रसिद्ध डॉक्टरने *लिपिड प्रोफाइल* समजावण्यासाठी एक अप्रतिम गोष्ट सांगितली.  

*कल्पना करा की, आपले शरीर एक छोटेसे गाव आहे.*
या गावातील मुख्य उपद्रवी घटक म्हणजे *कोलेस्टेरॉल.*
याला मदत करणारा प्रमुख साथीदार म्हणजे *ट्रायग्लिसराइड.*
त्यांचे काम गावाच्या रस्त्यांवर फिरणे, अडथळे निर्माण करणे आणि वाहतूक खोळंबा करणे आहे.  

*या गावाचे केंद्र म्हणजे आपले हृदय.* सर्व रस्ते हृदयाकडे जातात. जेव्हा या उपद्रवी घटकांची संख्या वाढते, तेव्हा ते *हृदयाच्या कार्यात अडथळा निर्माण करतात.* 

परंतु गावात *पोलीस फोर्स* देखील आहे. *एचडीएल (HDL)* हा *सद्भावना पोलीस* आहे, जो या उपद्रवी घटकांना पकडतो आणि *यकृतात* (liver) टाकतो, जे नंतर त्यांना शरीरातून बाहेर टाकते.  

पण गावात एक *वाईट पोलीस एलडीएल (LDL)* देखील आहे. एलडीएल हा *सत्तेचा हव्यास असलेला अधिकारी आहे,* जो *उपद्रवी घटकांना सोडवतो आणि पुन्हा रस्त्यावर पाठवतो.*

जर *एचडीएल (सद्भावना पोलीस)* कमी असतील आणि *एलडीएल (वाईट पोलीस)* जास्त असतील, तर गावात *अराजकता पसरते* आणि *हृदयविकाराचा धोका वाढतो.*

मग यावर उपाय काय?  
*उपद्रवी घटक कमी करायचे आणि चांगल्या पोलिसांची संख्या वाढवायची?* 

*चालायला सुरुवात करा! प्रत्येक पावलाने चांगल्या पोलिसांची संख्या (HDL) वाढेल आणि वाईट पोलीस (LDL) व उपद्रवी घटक (कोलेस्टेरॉल, ट्रायग्लिसराइड) कमी होतील.* त्यामुळे *आपले गाव (शरीर) निरोगी होईल आणि हृदय मजबूत राहील!*

*त्यामुळे चालत राहा, चालत राहा आणि चालत राहा!*  
*हॅपी सीनियर सिटीझन्स वीक!*

*काय कमी करावे?* 
१. *मीठ,* 
२. *साखर,*  
३. *पांढरा मैदा*,  
४. *दुग्धजन्य पदार्थ,* 
५. *प्रक्रिया केलेले अन्न.*

*कोणते अन्न खावे?*  
१. *भाजीपाला,*
२. *कडधान्ये,*  
३. *शेंगा,*  
४. *सुकामेवा,*  
५. *थंड दाबलेले तेल,* *(ऑलिव्ह, नारळ)*  
६. *फळे.*

*ही तीन गोष्टी विसरण्याचा प्रयत्न करा :*
१. *आपले वय,* 
२. *आपला भूतकाळ,*  
३. *आपल्या तक्रारी.* 

*या गोष्टी आवर्जून जपा :*  
१. *आपले कुटुंब,* 
२. *आपले मित्र,*
३. *आपले सकारात्मक विचार,*  
४. *स्वच्छ व आनंदी घर.*

*या तीन गोष्टी अंगीकारा :*  
१. *नेहमी हसत राहा,* 
२. *नियमित शारीरिक हालचाल करा,* 
३. *वजनावर नियंत्रण ठेवा.* 

*सहा जीवनशैली सवयी ज्या पाळल्या पाहिजेत :* 
१. *तहान लागेपर्यंत थांबू नका, नियमित पाणी प्या.* 
२. *दमल्यावरच विश्रांती घेऊ नका, वेळच्या वेळी आराम करा.* 
३. *आजारी पडल्यावरच डॉक्टरकडे जाऊ नका, नियमित तपासणी करा.*
४. *चमत्काराच्या प्रतीक्षेत राहू नका.*
५. *स्वतःवर विश्वास ठेवा.*  
६. *नेहमी सकारात्मक राहा आणि उज्ज्वल भविष्याचा विचार करा.* 

*आपल्याकडे ४७ ते ९० वयोगटातील मित्र आहेत का?* तर *हा संदेश त्यांना जरूर पाठवा!*

🌹हॅपी सीनियर सिटीझन्स वीक!🎉
*सर्वांना निरोगी आणि आनंदी जीवनाच्या शुभेच्छा!*
🙏🙏🙏🙏

रविवार, २० एप्रिल, २०२५

बुद्धिबळाचे वेगळे संच, पट.. बरीच वेगळी माहिती

बुद्धिबळाचे वेगळे संच, पट.. बरीच वेगळी माहिती ! 

बुद्धिबळ हा भारतात रुजलेला, जनसामान्यांपर्यंत पोचलेला फार जुना खेळ आहे. याची किमान माहिती बहुतेक सर्वांना असतेच. जगभर पसरलेला हा खेळ मूळचा भारतीय आहे. पायदळ, हत्ती, घोडे, ऊंट अशी चतुरंग सेना फक्त भारतात वापरली जात होती. चतुरंग, चतरंग, शतरंग, शतरंज हा जसा प्रवास आहे तसाच जुना फ्रेंच शब्द एसचेस ( esches ), चेक्स ( चौकोन ), चेस हा प्रवासही आहे. बुद्धिबळाचा प्रथम उल्लेख इसवी सन पूर्व ५०० मध्ये ब्रह्मजाल सूत्र या ग्रंथात आढळतो. या खेळाचे जगभर पोचणे, त्याचे नियम व त्यात वेळोवेळी झालेले बदल, त्याचे विविध संघ आणि संघटना, स्पर्धा असा याचा प्रवास झाला. त्यात वेळोवेळी कांही स्थानिक बदल झाले. शिआंकी हे चिनी बुद्धिबळ २ हत्ती, २ घोडे, २ ऊंट, २ वझीर, १ राजा, ५ प्यादी आणि २ तोफा यांच्या आधारे खेळले जाते. 

संगीत ज्याप्रमाणे स्वरलिपीत लिहिले जाते तसेच बुद्धिबळाचे विविध खेळ, चाली सुद्धा लिहिल्या जाऊ लागल्या. त्यामुळे यावरील ग्रंथ आणि नियतकालिके मोठ्या संख्येने प्रसिद्ध होऊ लागली. मध्यंतरी जागतिक बुद्धिबळ चॅम्पियन स्पर्धेत  फक्त रशियन किंवा अमेरिकन  जिंकायचे असा अलिखित नियम झाला होता. विश्वनाथन आनंद, डी. गुकेश यांच्या दणदणीत विजयानंतर या खेळाचा मूळ शोधकर्ता देश असलेल्या भारताचा दबदबा निर्माण झाला आहे.

बुद्धिबळ म्हणजे पुरुषांची मक्तेदारी असा प्रवाह रुजला होता. तेव्हा विविध क्लब हे कॉफी हाऊस, मद्यपान गृहे यांच्याशी जोडलेले होते. साहजिकच तेथे पुरुषांचे राज्य असे. तेथे बुद्धिबळ खेळणे म्हणजे स्त्रियांना अलिखित बंदीच ! १८४७ मध्ये नेदर्लंडमध्ये स्त्रियांसाठी पहिला बुद्धिबळ क्लब स्थापन झाला. १८६० मध्ये एच.आय.कुक या महिलेने बुद्धिबळावर लिहिलेले पहिले पुस्तक प्रसिद्ध झाले. त्याच्या १० आवृत्या निघाल्या. १८८४ मध्ये ससेक्समध्ये पहिली महिला बुद्धिबळ स्पर्धा आयोजित केली गेली. आज कोनेरू हंपी ही भारतीय महिला या खेळात चमकते आहे. आता या सर्वांच्या पलीकडे जाऊन १९९७ मध्ये संगणकाने मानवी जगज्जेत्याला हरवून एका वेगळ्याच डावाला सुरुवात केली आहे.  
    
बुद्धिबळ खेळाशी निगडित अशी एक अत्यंत मनोरंजक गोष्ट आहे. बुद्धिबळ खेळातील प्रावीण्याबद्दल एका हुशार पण गरीब माणसाने राजाकडे वेगळेच दान मागितले होते. पटावरील  पहिल्या घरात गव्हाचा १ दाणा, दुसऱ्यात २, तिसऱ्यात ४, चौथ्यात ८, पाचव्यात १६, सहाव्यात ३२ असे ६४ घरे पूर्ण करीत जायचे. मग त्या सर्व ६४ घरांमध्ये जमा झालेले धान्य या खेळाडूला दान म्हणून देण्याचे राजाने मान्य केले. पूर्वी याचा हिशेब मांडणेही फार कठीण होते. पण आज आधुनिक संगणकावर ६४ या एकाच घरातील दाण्यांची संख्या ९२,२३,३७,२०,३६,८५,४७,८०,००० इतकी प्रचंड येते. त्या आधीच्या म्हणजे ६३ व्या घरात ४६,११,६८,६०,१८,४२,७३,९०,००० तर ६२ व्या
घरात २३,०५,८४,३०,०९,३१,३६,९०,००० ही संख्या आहे. अशी सर्व ६४ घरांमधील संख्यांची बेरीज पूर्ण करण्यासाठी त्या राजाला वर्षाकाठी पिकणारे सर्व धान्य,कित्येक पिढ्या द्यावे लागेल. ही कल्पना, हिशेब, सकृत दर्शनी त्याचा न जाणवणारा आवाका हे सारेच अचंबित करणारे आहे, बुद्धिबळ हे नाव सार्थ करणारे आहे. मी स्वतः ५० ग्रॅम गव्हाचे दाणे मोजले ते ९५० भरले. म्हणजे एक किलोमध्ये सुमारे १९००० दाणे होतात. आता या सर्व संख्या वाचल्यावर अन्य सर्व गोष्टी आपल्या तर्कावर सोडाव्यात हेच चांगले नाही का ? 

माझ्या संग्रहात अनेक बुद्धिबळ संच आहेत. सोबत त्यातील कांही वेगळे पट व संच यांची छायाचित्रे देत आहे. यात एक राजेशाही सोंगट्या आणि भरजरी पट आहे. विशेष प्रकारची संच ठेवण्याची पेटी, बटवे आहेत. संपूर्ण कांचेच्या, दगडाच्या सोंगट्या असलेले संच आहेत. 

थोडी अधिक माहिती म्हणजे बुद्धिबळ हा खेळ एकाचवेळी ३, ४, ५ किंवा ६ खेळाडूही खेळू शकतात. चौरस आकाराच्या पटाबरोबरच बुद्धिबळाचे गोल आकाराचे पट सुद्धा उपलब्ध आहेत. हे सर्व विशेष प्रकारचे पट आणि सोंगट्या यांची छायाचित्रे नेट / गुगलच्या सौजन्याने सोबत दिली आहेत. 

हे सर्व वाचल्यावर आपल्या बुद्धीला बळ देण्यापेक्षा, हे मनोरंजक वाटले का, नवीन कांही कळले का, हे नक्की बघा ! 
© ( हा लेख व सोबतचे फोटो शेअर केल्यास कृपया माझ्या नावासह शेअर करावेत ).
***** मकरंद करंदीकर.
makarandsk@gmail.com

मंगळवार, १५ एप्रिल, २०२५

सापशिडी खेळ इतिहास

१३ व्या शतकात, भारतीय कवी आणि संत ज्ञानदेव यांनी मोक्ष पटम नावाचा मुलांचा खेळ तयार केला. नंतर ब्रिटिशांनी मूळ मोक्ष पटम ठेवण्याऐवजी त्याला साप आणि शिडी असे नाव दिले.सुरुवातीला, मुलांना नैतिक शिक्षण देण्यासाठी हा खेळ वापरला जात असे. ज्या चौकांमध्ये शिडी सुरू होतात ते प्रत्येक चौक सद्गुणाचे प्रतीक होते आणि सापाचे डोके असलेले चौक वाईटाचे प्रतीक होते. मूळ हिंदू खेळात सापांची संख्या शिडींपेक्षा जास्त होती. १९ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात वसाहतवादी शासकांनी काही बदल करून हा खेळ इंग्लंडला नेला.मूळ खेळात, 'शंभर चौरस खेळ बोर्ड', १२ वा चौरस श्रद्धा, ५१ वा चौरस विश्वसनीयता, ५७ वा चौरस उदारता, ७६ वा चौरस ज्ञान आणि ७८ वा चौरस तपस्वीपणा होता. हे असे चौक होते जिथे शिडी सापडत होत्या आणि माणूस वेगाने पुढे जाऊ शकत होता. ४१ वा चौरस अवज्ञासाठी, ४४ वा चौरस अहंकारासाठी, ४९ वा चौरस अश्लीलतेसाठी, ५२ वा चौरस चोरीसाठी, ५८ वा चौरस खोटे बोलण्यासाठी, ६२ वा चौरस मद्यपानासाठी, ६९ वा चौरस कर्जासाठी, ८४ वा चौरस क्रोधासाठी, ९२ वा चौरस लोभासाठी, ९५ वा चौरस अभिमानासाठी, ७३ वा चौरस खूनासाठी आणि ९९ वा चौरस वासनेसाठी होता. हे असे चौरस होते जिथे साप तोंड उघडे ठेवून वाट पाहत असे.१०० वा चौरस निर्वाण किंवा मोक्षाचे प्रतिनिधित्व करत असे. प्रत्येक शिडीच्या वरच्या भागात देवाचे किंवा विविध स्वर्गांपैकी एकाचे (कैलास, वैकुंठ, ब्रह्मलोक) चित्रण केले जात असे. खेळ जसजसा पुढे जात होता तसतसे जीवनाप्रमाणेच विविध क्रिया तुम्हाला बोर्डवर वर आणि खाली घेऊन जात असत.. चांगल्या कर्मांचे आणि वाईट कर्मांचे परिणाम शिकवण्यासाठी हा खेळ एक साधन म्हणून अर्थ लावला जात होता आणि वापरला जात होता.हा खेळ प्राचीन भारतात लोकप्रिय होता.  हे पारंपारिक सनातन तत्वज्ञानाशी देखील संबंधित होते जे कर्म आणि काम, किंवा नशीब आणि इच्छा यांच्यातील फरक दर्शवते. त्यात नशिबावर भर देण्यात आला होता, पचिसी सारख्या खेळांच्या विरोधात, जे कौशल्य आणि नशीब यांचे मिश्रण म्हणून जीवनावर लक्ष केंद्रित करतात. खेळाच्या मूलभूत आदर्शांनी १८९२ मध्ये व्हिक्टोरियन इंग्लंडमध्ये सादर केलेल्या आवृत्तीला प्रेरणा दिली.सुधारित खेळाला साप आणि शिडी असे नाव देण्यात आले आणि त्यातील नैतिक आणि धार्मिक पैलू काढून टाकण्यात आले आणि शिडी आणि सापांची संख्या समान करण्यात आली. १९४३ मध्ये, हा खेळ अमेरिकेत चुट्स आणि शिडी या नावाने सादर करण्यात आला

Featured Post